miércoles, 30 de marzo de 2016

O NEORREALISMO ITALIANO

En Italia, aínda que non houbo un cine propagandístico como en Alemaña durante a época fascista, os directores tiveron que buscar un novo estilo e temas tamén novos.

Un grupo de films estreadas entre Roma, città aperta (1945) e Umberto D (1952) foron decisivas na consolidación de dita linguaxe.  En común tiñan a ruptura có Realismo romántico de Hollywood , apostando por unha nova concepción do melodrama. Naceron como resposta aos cambios que se estaban a producir e exerceron unha notable influencia no cine latinoamericano e indio, entre outros. Tamén é un rasgo en común a utilización de escenarios reais, o emprego de actores non profesionais para conferirlle gran realismo ás súas películas e por suposto , historias exentas de idealización ou romanticismo, de xente corrente.
Non foi só a derrota de Mussolini a que determinou a aparición do novo cine senón a destrucción dos estudios Cinecittá o que fixo que os directores tiveran que sair á rúa a rodar. Os que tiñan maior conciencia social optaron por retratar canto se atopaban nas rúas. O guionista máis relevante do neorrealismo foi Cesare Zavattini, autor dos guión das tres películas máis influíntes: Sciuscia  (1946), Ladri di biciclette (1948) e Umberto D, as tres dirigidas por Vittorio De Sica.
Vittorio De Sica foi un dos tres grandes cineastas do Neorrealismo. A sea colaboración con Zavattini fui moi fructífera xa que o guionista foi tamén un gran teórico do neorrealismo. De Sica diferenciase de Rossellini e Visconti sola orientación sentimental vocación sentimental dos sets filmes.





A destrucción da trama foi a gran revolución dos neorrealistas, feito que atopamos no Ladro de bicicletas  de Vittorio De Sica, na que a un desempregado róubanlle a bicicleta que necesita para traballar. Coa axuda do seu fillo pequeño percorre toda Roma para atopala. Nun momento de desesperación decide roubar el mesmo outra bicicleta. 
                     Pai e fillo en Porta Portese buscando a bicicleta roubada








Pero o filllo é testemuña e o pai síntese humillado. O tono empregado na película é conmovedor. O film está composto dunha sucesión de incidentes e non segue a relación causa-efecto vixente ata entón. Por exemplo, nun momento o neno case é atropellado e o pai nunca chega a decatarse. A película de Vittorio de Sica é como a vida mesma. O mesmo ocorre en Umberto D , 1951, un drama sobre a soidade na vellez , a historia dun xubilado que malvive coa súa pensión e coa única compañía do seu can. 



A triloxía de De Sica sobre o drama da Italia da posguerra culmina coa insólita farsa poética de Milagro en Milán (1950) inspirada en Chaplin e en René Clair. Un grupo de habitantes dun barrio de chabolas é expulsado por un plutócrata que atopou petróleo no subsolo. É unha fábula onde os habitantes saen voando en escobas cara un mundo mellor.

As películas neorrealistas son absolutamente novidosas polas interpretacións de actores non profesionais a maioría das veces , a iluminación e escenarios naturais, os guións que inclúen detalles sen importancia para a historia pero que son pinceladas que axudan a pintar a vida cotiá.
Roberto Rossellini fixo súas estas teorías desdramatizadoras. En 1945 dirixe Roma , città aperta, de gran potencia expresiva, sen guión completo, con improvisacións , sen medios económicos , na que describe os últimos días da ocupación alemana en Roma coa loita da resistencia;presenta historias desconcertantes: membros da resistencia son brutalmente asasinados polas tropas nazis, convivencia entre a poboación e as tropas estadounidenses non son fáciles tras a liberación da cidade , un rapaz envelena a outros instigado polos nazis…Son historias moi dramáticas pero evita crear momentos emotivos.

Roma , Città aperta, con Ana Magnani









 En 1946 dirixiu Paisà , retablo desgarrador de seis episodios sobre o avance das tropas aliadas. Dirixiu en 1948 Germaia Anno Zero , traxedia berlinesa dun adolescente solitario que culmina en suicidio.
Germanía , Anno zero



En 1959 Roberto Rosselini casou coa actriz sueca Ingrid Bergman coa que rodou varias películas como Stromboli, terra di Dio , Europa51  e Viaggio in Italia ( 1953). Nestas películas acentúa o seu realismo.

Ingrid Bergman, Stromboli

Viaggio in Italia


Luchino Visconti é xunto a Vittorio de Sica e Rossellini, o terceiro gran representante do neorrealismo. Visconti é un aristógrata de ideoloxía comunista, refinado e exquisito, traslada os seus gustos en imaxes.  Traballou ao servizo de Jean Renoir .O seu film Ossessione de 1942 considérase o punto de partida do Neorrealismo. Adapta a novela O carteiro sempre chama dúas veces, historia dunha muller confabulada có seu amante para asasinar ao seu marido, simulando un accidente pero resultando eles mesmos víctimas dun accidente. Abre cun longo travelling. Mostra ambientes con xentes vulgares en escenarios naturais proscritos entón polo retórico cine fascista.

 Xa despois da guerra, en La terra trema (1947-48) sobre as humildes xentes de Sicilia e a súa rebelión contra a explotación, plasma un drama en imaxes de unha coidadísima beleza plástica.




La terra trema





Outros cienastas seguiron a estela neorrealista como Alberto Lattuada, que combinou neorrealismo con Expresionismo  , ou Giuseppe De Santis que en Riso amaro (1948) cun cine coral e barroco , da testemuña da situación do campesinado  italiano. Este film, duro e sensual, lanzou á fama aá primeira estrela do neorrealismo, a actriz Silvana Mangano. Quizáis o mellor film de De Santis sexa Roma , ore 11.
Silvana Mangano e Vittorio Gassman en Riso amaro (Arroz Amargo)



Pero o Neorrealismo tamén tivo poderosos detractores como a Democracia Cristiana e o seu goberno en Italia, que crían que ofrecía unha imaxe tristee miserenta de Italia. Aínda que o prestixio internacional do cine italiano permitiu a aparición de grandes produtoras e das máis famosas estrelas do cine italiano como Gina Llolobrigida, Sofia Loren , Alberto Sordi e o mesmo Vittorio De Sica. Unha secuela do neorrealismo foi a comedia neorrealista.
O neorrealismo tivo gran impacto no cine mundial sobre todo naqueles países que non tiñan moitos recursos económicos como foron México, España, Grecia, India….O neorrealismo fixo cambiar o cine, volveu clasurofóbico o cine rodado en estudos e fixo que o público buscara a autenticidade nas imaxes. En palabras de Román Gubern, despois do Neorrealismo no cine aconteceu como despois de Picasso na pintura, que xa non se podía volver a pintar como antes.

O CINE ENTRE 1945-1952 : INTRODUCCIÓN


A catástrofe da Segunda Guerra Mundial deixou un saldo de , calcúlase, 50 millóns de vtimas. Supuxo una paréntesis na economía e na evolución cultural das naciósn en loita e como non, tamén no cine. As estrelas do Western  ou os gángsteres pasaron a vestir uniforme militar .
Orson Welles foi case unha excepción nun mediocre panorama artístico durante os anos da guerra 
En 1945 Xapón, Alemaña e Italia teñen as súas ciudades convertidas en ruinas. Foi o panorama que atoparon os directores que querían filmar meses países.
En Xapón durante a guerra pecharon 1400 cines. Tras a derrota de Xapón , os estadounidenses vetaron as súas películas e prohíbironse os temas nacionalistas. O director Yasuhiro Ozu continuou contando as súas historias íntimas e cotiás.
En Alemaña a Riefenstahl e a outros directores impedíuselles rodar pola súa relación có réxime nazi.
Pero nos Estados Unidos a situación era ben diferente. Inversamente a o acontecido en Europa, os Estados Unidos vivían unha etapa de gran prosperidade, coa súa capacidade industrial intacta, coa explotacións de pozos petrolíferos en Texas ou granxas no medio Oeste, non había desemprego e o có resto de potencias destrozadas, as súas perspectivas de expansión aínda eran maiores.
A industria de Hollywood non sería menos pero o clima enrarecéuse  xa que as grandes produtoras soportaron procesos xudiciais das pequenas produtoras , a televisión comezaba facer competencia no entretemento dos norteamericanos e o Comité de Axtividades Antinorteamericanas , para perseguir a calqueira sospeitoso de simpatizar có comunismo, despregou as denuncias de actores e directores

martes, 1 de marzo de 2016

O CINE NAZI


Leni Riefenstahl con Goebbels

Ao poco de subir Hitler ao poder, Goebbels, o ministro de Propaganda do Terceiro Reich , converteu o cine na nena mimada do réxime. Houbo unha auténtica desbandada en 1933 de actores e directores xudeus o que puxo de manifesto a súa grande aportación ao cine xermano ata entón. Pero Goebbels insistiu en crear un cine de propaganda que transmitira consignas e instrucción saos cineastas. A pesares de todos os esforzos non máis dunha dúcia de películas escapan ao ridículo. O máis colosal monumento do cine alemán adicado a gloria do Terceiro reich foi o documental Triumph des Willens (1936) de Leni Riefenstahl, amiga persoal de Hitler que dispuxo de enormes medios e dous anos de rodaxe. O resultado foi un apabullante documento de máis de dúas horas destinado a conmemorar o Congreso do Partido Nacionalsocialista celebrado en Nuremberg e que nos fai evoca o mundo novo de Fritz Lang en Metrópolis. Son imaxes grandilocuentes, de inspiración bíblica e en ocasións, impresionantes.
Hitler e Leni Riefenstahl

Outro documental , Olímpiada, de 1936, Riefenstahl realizou un esforzo técnico  sen precedentes no cine alemán: 35 cámaras, algunhas ao nivel do chan, outras en globo, todo feito para homenajear os IX Xogos Olímpicos celebrados en Berlín en 1936. É un canto ao Corpo e a beleza humanos. Mistura primeiros planos.
feitos con longos teleobxectivos que permiten captar detalles e xestos do público e ata do Führer, con planos xerais . Recorreu a simetría  e a cámara lenta. Captaba aos atletas como se foran deuses do olimpo gregotamén recolle o excepcional triunfo do atleta negro Jesse Owens nunhas olimpíadas marcadas polo exacerbado racismo do nazismo.






Ningún cineasta alemán será capaz de superar a solemnidade épica de Leni Riefenstahl. Ela pagou cara a colaboración có réxime nazi . foi acusada de utilizar prisioneiros de campos de concentración nalgún documental aínda que ela o neou.Despois da caída do réxime traballou en documentais , fixo deportes de risco e tivo unha vida de aventuras pero a meca do cine foille vetada e mesmo en Alemaña tivo moitas dificultades para traballar. Morreu con 101 anos en 2003.